Calcium meten tijdens een afvaltraject

Deze bloedwaarde meet het totale calcium in het bloed. Rond de 45 procent is aan eiwitten gekoppeld, vooral aan albumine, nog eens 45 procent is vrij en heet geïoniseerd calcium, de actieve vorm, en de overige 10 procent zit vast aan andere kleine moleculen. Totaal calcium telt die drie delen bij elkaar op, en daardoor beweegt de uitslag mee met je albumine.

Per 10 g/l dat albumine onder 40 g/l zit, daalt totaal calcium ongeveer 0,2 mmol/l. Een veelgebruikte correctie is gemeten calcium plus 0,02 keer (40 min albumine in g/l), met per laboratorium net iets andere getallen. Onder een albumine van 30 g/l deelt de formule je calciumstatus vaak verkeerd in, en dan is geïoniseerd calcium de betere meting; de NVKC noemt daarvoor 1,15 tot 1,33 mmol/l in bloed uit een ader.

Voor volwassenen vanaf 19 jaar is de referentiewaarde van totaal calcium 2,18 tot 2,55 mmol/l; die grenzen komen uit het Nederlandse NUMBER-onderzoek naar 7,6 miljoen huisartsuitslagen. De NVKC noemt 2,10 tot 2,55 mmol/l, en het lab dat deze test uitvoert drukt 2,15 tot 2,55 mmol/l op je uitslag af. Drie bronnen, drie net verschillende bereiken: houd daarom de grenzen op je eigen uitslag aan.

Bijschildklierhormoon (PTH) en vitamine D houden calcium binnen een smalle bandbreedte. In een afvaltraject kijk je daarom niet alleen of je binnen de grenzen valt, maar vergelijk je elke uitslag ook met je eigen uitgangswaarde van voor de start.

Als je minder eet, blijft calcium in het bloed meestal binnen de grenzen, omdat bijschildklierhormoon en vitamine D de waarde stabiel houden en je lichaam daarvoor zo nodig calcium uit je botten gebruikt. Een normale uitslag betekent dus niet dat je botten in orde zijn; botdichtheid meet je met een DEXA-scan, en zorgen over je botten bespreek je met je huisarts, die kan beoordelen of zo een scan zinvol is.

Eet je langdurig heel weinig eiwit, dan kan je albumine dalen. Totaal calcium lijkt dan te laag terwijl het vrije calcium normaal is, en je uitslag ziet er slechter uit dan je calciumhuishouding werkelijk is. Lees calcium daarom altijd naast albumine, en ook naast vitamine D en magnesium: een laag magnesium maakt je lichaam minder gevoelig voor bijschildklierhormoon en kan de afgifte ervan remmen, zodat een laag calcium pas herstelt als het magnesium is gecorrigeerd.

Ook bepaalde medicijnen spelen mee. Thiazidediuretica, plaspillen die bij hoge bloeddruk worden gebruikt, kunnen calcium verhogen, en maagzuurremmers, ook wel protonpompremmers genoemd, kunnen het juist verlagen; gebruik je een van beide, noem dat dan als je je uitslag bespreekt.

Een afwijkende waarde is geen diagnose. Ze kan samenhangen met veel oorzaken, van een vitamine D-tekort tot een overactieve bijschildklier, en je huisarts beoordeelt een blijvend afwijkende waarde samen met PTH, nierfunctie en fosfaat. Een uitgangswaarde van voor de start maakt latere uitslagen beter te lezen, omdat je dan ziet of een verschuiving nieuw is of er altijd al was; vergelijk daarbij elke uitslag met de grenzen op dat eigen rapport, want laboratoria verschillen.

Meet calcium bij voorkeur voordat je aan een afvaltraject begint, want die eerste uitslag is je eigen vergelijkingspunt. Meet daarna opnieuw op momenten die je met je behandelaar of huisarts afspreekt, en eerder als je klachten krijgt die bij een afwijkend calcium passen: bij een laag calcium tintelingen rond de mond of in de vingers en spierkrampen, bij een hoog calcium onder meer moeheid, misselijkheid, obstipatie en dorst. Gebruik je thiazidediuretica of maagzuurremmers, bespreek dan met je arts of een controle zinvol is.

Meet elke keer onder vergelijkbare omstandigheden, zodat verschillen iets zeggen. Lang afbinden van de arm kan totaal calcium hoger laten uitvallen, al is dat effect binnen ongeveer een minuut verwaarloosbaar, en ook je houding tijdens de afname kan de uitslag verschuiven.

Is calcium afwijkend, dan lees je het samen met albumine, PTH, vitamine D, fosfaat en magnesium, en telt ook de nierfunctie mee via kreatinine en eGFR. Blijft calcium afwijkend, ga dan naar je huisarts in plaats van het zelf te duiden. Je bestelt online, zonder verwijzing van de huisarts, het bloed wordt afgenomen op een locatie van een netwerk van onafhankelijke, gecertificeerde laboratoria, de uitslag volgt binnen ongeveer 120 uur, en een BIG-geregistreerde arts beoordeelt elke uitslag.