Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Lp(a) en voeding: wat je dieet wel en niet doet met dit erfelijke vetdeeltje

Lp(a), lipoproteïne(a), is een LDL-deeltje met een extra eiwit, apolipoproteïne(a), dat je levercellen aanmaken; volgens de European Atherosclerosis Society (EAS) wordt Lp(a) ook vooral in de lever afgebroken. Lp(a) vervoert cholesterol door je bloed, net als LDL.

Bij een hoge Lp(a) stijgt het risico op hart- en vaatziekten volgens de EAS geleidelijk mee, en meer dan 90% van de verschillen in Lp(a) tussen mensen komt volgens de EAS uit het LPA-gen. Welk Lp(a)-gehalte je hebt, blijkt alleen uit een bloedtest.

Star-SHL drukt Lp(a) uit in nanomol per liter (nmol/l) en geeft < 75 nmol/l als referentiewaarde. Tussen mensen loopt Lp(a) volgens de EAS uiteen van minder dan 0,2 tot 750 nmol/L.

Beoordeling door arts inbegrepen

Lp(a) is een vetdeeltje waarvan de hoogte grotendeels erfelijk vastligt. Laboratoria rapporteren het in nmol/l of mg/l, dus een uitslag is alleen te vergelijken met de grens van het laboratorium dat hem mat.

  • Star-SHL en Diagnostiek voor U hanteren < 75 nmol/l, Unilabs < 60 nmol/l en Certe < 500 mg/l.
  • Leefstijl heeft weinig invloed op de hoogte van Lp(a).
  • Een meting kan zinvol zijn bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd of bij hart- en vaatziekte in de familie.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in g/l
Uitslag Waarde (g/l)
Normaal < 0,3
Grenswaarde 0,3–0,5
Verhoogd ≥ 0,5

Lp(a) is grotendeels erfelijk bepaald en blijft levenslang vrijwel constant. Het risico stijgt geleidelijk met de waarde; de EAS benadrukt dat er geen biologische drempel is. De NHG-Standaard CVRM hanteert > 50 mg/dl (0,50 g/l, 80e percentiel) als afkapwaarde en adviseert géén screening van de algemene bevolking. Sommige laboratoria hanteren een strengere bovengrens (0,3 g/l), die overeenkomt met de EAS-ondergrens van het grijze gebied.

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Bron: European Atherosclerosis Society Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Lp(a): wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 60 nmol/l bij Unilabs tot 75 nmol/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in nmol/l
Star-shl · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/l
75
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik < 60 nmol/l
60
Unilabs · Iedereen · grijs gebied voor hart- en vaatziekte 75–125 nmol/l
75 125
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik · verhoogd risico op hart- en vaatziekte > 125 nmol/l
125
Certe · Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 500 mg/L
Certe · Iedereen · grijs gebied 300–500 mg/L
Certe · Iedereen · een grens, geen bereik · hoog risico > 500 mg/L
Diagnostiek voor U · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/L
75
0 137,5 nmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Lp(a): wat deze test meet

Een Lp(a)-meting telt hoeveel lipoproteïne(a) er in je serum zit, bij Star-SHL in nanomol per liter. Volgens de EAS verklaart het aantal Kringle-IV-herhalingen in het LPA-gen ongeveer 30 tot 70% van de verschillen tussen mensen, en minder dan 23 herhalingen geeft kleine apo(a)-vormen en een duidelijk hogere Lp(a).

Lp(a): waarom deze waarde ertoe doet

Het verband tussen Lp(a) en hart- en vaatziekten is volgens de EAS oorzakelijk en geldt bij verschillende afkomsten, met een risico dat geleidelijk oploopt met de waarde.

Lp(a): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Lp(a): wanneer is meten zinvol?

De EAS-consensus van 2022 wil Lp(a) bij iedere volwassene minstens één keer gemeten zien, liefst samen met het eerste lipidenprofiel. De Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie vindt screening van de hele bevolking niet gerechtvaardigd, en noemt onder meer familiaire hypercholesterolemie (FH), erfelijk hoog cholesterol, als reden om een meting te overwegen.

Lp(a): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een slechter werkende lever verlaagt Lp(a) volgens de EAS, afhankelijk van de oorzaak, en onder 75 nmol/l valt Lp(a) bij Star-SHL binnen de referentiewaarde.

Hoge waarden

Een hoge Lp(a) kan volgens de EAS bij een verminderde nierfunctie voorkomen: bij het nefrotisch syndroom, een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine, is Lp(a) 3 tot 5 keer zo hoog als bij mensen zonder die ziekte.

Lp(a): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Verminderde leverfunctie

    Lp(a) wordt in de lever gemaakt, dus een slechter werkende lever kan de waarde verlagen.

  • Te snel werkende schildklier

    Een te snelle schildklier kan Lp(a) verlagen; na behandeling stijgt de waarde met 20 tot 25 procent.

  • Hormoonbehandeling na de overgang

    Hormoonvervangende therapie na de overgang verlaagt Lp(a) met ongeveer 25 procent.

  • Ernstige acute ziekte

    Bij levensbedreigende toestanden zoals sepsis of zware brandwonden is Lp(a) lager.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijke aanleg

    Aangenomen wordt dat de hoogte van Lp(a) vooral genetisch vastligt en vanaf volwassen leeftijd nauwelijks verandert.

  • Nierziekte

    Een verminderde nierfunctie kan Lp(a) verhogen, en bij het nefrotisch syndroom is de waarde 3 tot 5 keer zo hoog.

  • Zwangerschap

    Tijdens een zwangerschap kan Lp(a) verdubbelen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te trage schildklier kan Lp(a) verhogen; behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20 procent.

Lp(a): leefstijl en deze waarde

De EAS wil een hoge Lp(a) gelezen zien binnen het totale risico op hart- en vaatziekten, met een vroege aanpak van de overige risicofactoren via leefstijl. Voeding verschuift Lp(a) volgens de tabel met niet-genetische invloeden van de EAS in beide richtingen, met ongeveer 10 tot 15% omhoog of ongeveer 15% omlaag, afhankelijk van het soort vet in het dieet.

Lp(a): veelgestelde vragen

Verandert vasten de Lp(a)-waarde?

Lp(a) blijft bij vasten gelijk: de EAS noemt geen effect van vasten op de waarde.

Waarom is Lp(a) hoger bij een nierziekte?

Een verminderde nierfunctie kan Lp(a) volgens de EAS verhogen, mogelijk doordat de lever meer Lp(a) aanmaakt als er eiwit verloren gaat via de urine of het dialysevocht, of doordat Lp(a) minder wordt afgebroken.

Is een lage Lp(a) altijd gunstig?

Een zeer lage Lp(a) gaat volgens een meta-analyse die de EAS aanhaalt samen met een hogere kans op diabetes.

Lp(a): bronnen

  1. Kronenberg F, Mora S, Stroes ESG, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946. Grijs gebied 30-50 mg/dl, per de FAQ in Atherosclerosis 2023. (opgehaald 2026) doi.org
  2. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Gepubliceerd juni 2019, laatste aanpassing september 2024. Tabel 22, Overzicht van afkapwaarden bij niet-nuchter afgenomen bloed (80e percentiel): "Lp(a) > 50 mg/dl". Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  3. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  4. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  5. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  6. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  7. Kronenberg F, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946, Table 1. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Behandeling patiënten met verhoogd Lp(a), richtlijnendatabase.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

GLP-1

GLP-1 nulmeting

Je startpunt vóór je eerste injectie: bloedsuiker, cholesterol, pancreas, lever, nieren, schildklier en voedingsstoffen in één meting.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) HOMA-IR eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€214,-
GLP-1

GLP-1 uitgebreide controle

De halfjaarlijkse meting: alles uit de controle plus insuline, ApoB en je voedingsstoffen — juist belangrijk als je al langere tijd veel minder eet.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden HOMA-IR eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€196,-
GLP-1

GLP-1 controle (3 maanden)

De veiligheids- en voortgangscontrole die klinieken na 3 maanden doen: pancreas, lever, nieren, zouten en je metabole voortgang op GLP-1-medicatie.

ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Lipase Kreatinine Triglyceriden eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€109,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Lp(a)

€36,-