Wat niet eten met Ozempic: 9 voedingsmiddelen die klachten geven

Wat niet eten met Ozempic komt in de praktijk neer op portiegrootte en vet. Grote, vette en gefrituurde maaltijden worden het vaakst genoemd als aanleiding voor misselijkheid, samen met alcohol en dranken met koolzuur. In de STEP 1-studie meldde ruim 70 procent van de deelnemers maagdarmklachten.

Er staat geen verbodenlijst in de bijsluiter. Er staat wel dat de klachten meestal mild zijn en in de loop van de weken afnemen.

En hier zit een misverstand dat wij bijna overal tegenkomen. Vrijwel elk Nederlands artikel schrijft dat semaglutide uw maag vertraagt, punt. In het onderzoek van Friedrichsen was daar na 20 weken geen bewijs meer voor. De spontane energie-inname lag wel 35 procent lager.

De maagvertraging is dus vooral een verschijnsel van de eerste weken. Wat blijft, is een sterk gedaalde eetlust.

Dat verandert de vraag. Het gaat minder om verboden voedsel en meer om wat er nog past en wat er nog binnenkomt.

1. Grote porties, ongeacht wat erin zit

Dit is de vaakst gemelde aanleiding. Het is geen voedingsmiddel maar een hoeveelheid. Het gevoel van vol zitten komt eerder en harder dan u gewend was. Doorgaan na dat punt lokt de misselijkheid uit.

Veel mensen ontdekken dit een keer en daarna nooit meer.

Een half bord dat opgaat, blijft beter zitten dan een heel bord dat half opgaat.

Neem iemand op 1 mg semaglutide die in week 3 een portie patat at en die avond ziek op de bank lag. In week 30 ging dezelfde portie er zonder problemen in. Het middel was niet veranderd, het lichaam was gewend.

Dat is het patroon dat wij het vaakst horen: het venster waarin iets misgaat, is smaller dan mensen vrezen.

2. Gefrituurd en sterk vetrijk eten

Vet blijft het langst in de maag. Patat, gefrituurde snacks en zware sauzen worden daardoor vaak als eerste genoemd als iets minder goed valt.

Er speelt nog iets. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt pancreatitis als zeldzame bijwerking van GLP-1 middelen, met hevige buikpijn die aanhoudt als alarmsignaal. Vetrijk eten is niet de oorzaak daarvan. Buikpijn na een vet bord is wel het moment waarop mensen zich dat afvragen.

Amylase en lipase zijn de bepalingen die daarbij horen.

3. Alcohol

Alcohol irriteert het maagslijmvlies en versterkt misselijkheid. Daarnaast beïnvloedt het de bloedsuiker. Gebruikt iemand er insuline of een sulfonylureumderivaat bij, dan kan de combinatie het risico op een hypo vergroten.

Veel gebruikers melden bovendien dat hun trek in alcohol vanzelf afneemt.

Dat laatste is een van de opvallendste dingen aan deze middelen, en er wordt inmiddels serieus onderzoek naar gedaan.

4. Dranken met koolzuur

Koolzuur zet uit in een maag die al eerder vol aanvoelt. Frisdrank en bruisend water geven daardoor sneller een opgeblazen gevoel en boeren.

Plat water valt bij de meeste mensen beter, zeker in de dagen na een prik.

5. Frisdrank en sap met veel suiker

Vloeibare suikers geven een snelle bloedsuikerpiek zonder dat ze verzadigen. Dat werkt tegen het effect dat u met het middel zoekt. Het is ook een van de weinige punten waarop voeding en bloedwaarde direct samenhangen.

Nuchtere glucose en HbA1c zijn de waarden waarin dit uiteindelijk terugkomt.

6. Sterk gekruid eten

Pittig eten verergert bij veel mensen zuurbranden en maagirritatie, en die klachten komen bij GLP-1 gebruik vaker voor. Dit is duidelijk persoonlijk: een deel van de gebruikers merkt er niets van.

Probeer het uit op een dag dat u zich verder goed voelt, niet op de dag na een dosisverhoging.

7. Taai of vetrijk vlees

Grote stukken vlees liggen zwaar en worden vaak halverwege weggeschoven. Dat is jammer, want eiwit is precies wat u wilt binnenhouden tijdens gewichtsverlies.

Zachtere eiwitbronnen zoals vis, eieren, kwark en peulvruchten worden meestal beter verdragen.

Ik zou hier eerder inleveren op de vorm dan op de hoeveelheid. Het stuk vlees kan weg, het eiwit liever niet.

Het Voedingscentrum houdt voor volwassenen ongeveer 0,8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag aan, en dat wordt lastiger naarmate u minder eet.

8. Veel volle zuivel

Volle zuivel combineert vet met lactose, en beide kunnen bij een trage vertering opspelen. Room, volle yoghurt in grote porties en roomijs worden daarom regelmatig genoemd.

Kleinere porties magere varianten leveren het eiwit zonder dezelfde vetlast.

9. Een bord zonder vezels en zonder vocht

Dit is het omgekeerde punt: niet wat u eet, maar wat er ontbreekt. Obstipatie is een veelgemelde klacht, en die wordt erger bij weinig vezels en weinig drinken. Bij een sterk verkleinde portie verdwijnen groente en volkoren vaak als eerste van het bord.

Uitdroging speelt hier ook mee, en dat is wel zichtbaar in bloedonderzoek: kreatinine loopt op bij aanhoudend braken of diarree.

Wat u hierbij in het bloed kunt volgen

Niet elke klacht heeft een bloedwaarde. De tabel laat zien welke wel.

Wat u hiermee kunt

Onze samenvatting is minder streng dan de meeste lijstjes. Er is geen voedsel dat u met Ozempic niet mag eten. Er zijn wel porties en vetgehaltes die slecht vallen zolang uw lichaam went.

En er is een reële kans dat uw eiwit- en vezelinname stilletjes te laag wordt.

Houden misselijkheid, braken of buikpijn langer dan een paar dagen aan, bel dan uw arts of apotheker. Blijven schrappen in uw eten lost dat niet op.

Wilt u weten wat een paar maanden minder eten met uw waarden heeft gedaan, dan zit dat in de controle na 3 maanden. Meer over de klachten zelf staat in ons overzicht van de bijwerkingen van Ozempic.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Bronnen

• Friedrichsen M, Breitschaft A, Tadayon S, et al. The effect of semaglutide 2.4 mg once weekly on energy intake, appetite, control of eating, and gastric emptying in adults with obesity. Diabetes Obes Metab, 2021. PMID 33269530.
• Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity (STEP 1). N Engl J Med, 2021. PMID 33567185.
• Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity (SURMOUNT-1). N Engl J Med, 2022. PMID 35658024.
• Farmacotherapeutisch Kompas, monografie semaglutide.
• Voedingscentrum, eiwitten en vezels.