Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Non-HDL-cholesterol: wat eten, gewicht en beweging met dit getal te maken hebben

Cholesterol is een vette stof die je lichaam deels zelf in de lever maakt en deels uit je eten haalt, en die het volgens Thuisarts gebruikt om cellen, hormonen en gal te maken. Non-HDL-cholesterol is al het cholesterol in je bloed behalve het HDL: naast LDL ook het cholesterol in VLDL, IDL en Lp(a), deeltjes die volgens de CVRM-richtlijn aderverkalking kunnen veroorzaken.

Een hoog cholesterol kan volgens Thuisarts onder meer komen door ongezond eten, te zwaar zijn en te weinig bewegen, en geeft zelf geen klachten, terwijl een cholesterol dat jaren te hoog is volgens Thuisarts het risico op onder meer nierschade en etalagebenen vergroot. Hoe hoog je non-HDL-cholesterol is, zie je pas in een bloedtest.

Volgens de Europese consensus van EAS en EFLM uit 2016 zou een laboratorium een niet-nuchter non-HDL-cholesterol vanaf 3,9 mmol/l moeten markeren, een afkapwaarde op basis van een gewenste concentratie.

Beoordeling door arts inbegrepen

Non-HDL-cholesterol is het totale cholesterol min het HDL-cholesterol: het cholesterol in alle deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Laboratoria geven er geen normaalwaarde voor; de Nederlandse CVRM-richtlijn noemt een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l afwijkend, en bij behandeling gelden streefwaarden onder 3,4 of onder 2,6 mmol/l.

  • Non-HDL-cholesterol kan niet-nuchter worden bepaald en wordt berekend uit een gewone cholesterolmeting.
  • Volgens de Nederlandse CVRM-richtlijn hoort een non-HDL-streefwaarde onder 2,6 mmol/l bij een LDL-cholesterol onder 1,8 mmol/l, na een doorgemaakte hart- of vaatziekte, en een streefwaarde onder 3,4 bij een LDL onder 2,6, bij een ander verhoogd risico; beide gelden tot en met 70 jaar, en de richtlijn zegt dat streefwaarden met enige nuance gebruikt moeten worden.
  • Non-HDL-cholesterol is een van de waarden in de SCORE2-tabel, die het risico op hart- en vaatziekten schat.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag Waarde (mmol/l)
Normaal < 3,9
Verhoogd ≥ 3,9

Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol en telt al het "slechte" (atherogene) cholesterol bij elkaar op. Omdat het niet gevoelig is voor nuchter zijn, kan het in niet-nuchter bloed worden bepaald. De grens van 3,9 mmol/l is de afkapwaarde van de NHG-Standaard CVRM voor niet-nuchter bloed (80e percentiel). Welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten: is er een behandelindicatie, dan hanteert de NHG een lagere streefwaarde - < 3,4 mmol/l bij hoog risico en < 2,6 mmol/l bij zeer hoog risico (bijvoorbeeld na een hart- of vaatziekte). Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen (niet-nuchter, 80e percentiel)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: wat deze test meet

Non-HDL-cholesterol is een rekenwaarde in millimol per liter (mmol/l): je totale cholesterol min je HDL-cholesterol. Het getal omvat volgens de CVRM-richtlijn het cholesterol in alle atherogene deeltjes, de deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken, en Unilabs rekent het automatisch uit bij een aanvraag voor cholesterol en HDL uit de eerste lijn.

Non-HDL-cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

Non-HDL-cholesterol bevat volgens de CVRM-richtlijn ook het cholesterol in deeltjes met het eiwit apoB, en volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie heeft iemand met een normaal LDL-cholesterol maar een verhoogd aantal LDL-deeltjes, een apoB boven 1,2 g/l, een hoger risico op hart- en vaatziekten dan iemand met een normaal LDL-cholesterol en een normaal apoB. Een verhoogd aantal LDL-deeltjes bij een normaal LDL-cholesterol komt volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie vaak voor bij vele secundaire vormen van dyslipidemie, een verstoord vetgehalte van het bloed door een andere aandoening, bijvoorbeeld bij diabetes type 2, overgewicht en het metabool syndroom.

Non-HDL-cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Lipiden Screening · €80,- · GLP-1 controle (3 maanden) · €109,- · GLP-1 uitgebreide controle · €196,- · GLP-1 nulmeting · €214,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Non-HDL-cholesterol: wanneer is meten zinvol?

Non-HDL-cholesterol kun je laten bepalen zonder nuchter te zijn, en de Europese consensus van EAS en EFLM uit 2016 stelt dat nuchter zijn voor een lipidenprofiel niet routinematig nodig is.

Non-HDL-cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een laag non-HDL-cholesterol kan samengaan met ondervoeding of een slechte opname van vet, die volgens een overzichtsartikel uit 2008 tot lage bloedvetten kunnen leiden, omdat vet uit voeding de bron van bloedvetten van buitenaf is.

Hoge waarden

Thuisarts schrijft dat een hoog cholesterol geen klachten geeft, dus ook een hoog non-HDL-cholesterol valt zonder bloedtest niet op. Volgens Thuisarts kunnen de bloedvaten dichtslibben als het cholesterol jaren te hoog blijft; dat gaat meestal langzaam, en zo stroomt er volgens Thuisarts steeds minder bloed doorheen en neemt het risico op een hartaanval of een beroerte toe.

Non-HDL-cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Cholesterolverlagende medicijnen

    Cholesterolverlagers zoals statines verlagen non-HDL-cholesterol; bij preventie streeft de Britse NICE-richtlijn naar meer dan 40 procent daling.

  • Acute ziekte

    Bij het begin van een acute ziekte daalt het totale cholesterol, en tijdens het herstel komt het weer op het normale niveau.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijk hoog cholesterol

    De meest voorkomende erfelijke oorzaak van hoog LDL-cholesterol, en daarmee van hoog non-HDL-cholesterol, is een optelsom van veel kleine genvarianten; familiaire hypercholesterolemie, door één gen, komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te traag werkende schildklier kan het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie adviseert daarom onder meer TSH te laten bepalen.

  • Anabole steroïden of eiwitverlies via de nieren

    Anabole steroïden en een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine (nefrotisch syndroom) kunnen het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

  • Alcohol of slecht ingestelde diabetes

    Veel alcohol en slecht ingestelde diabetes zijn volgens de Britse NICE-richtlijn mogelijke oorzaken van afwijkende bloedvetten, waaronder non-HDL-cholesterol.

  • Eten, gewicht en beweging

    Ongezond eten met veel verzadigd vet, te zwaar zijn en weinig bewegen kunnen het cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: leefstijl en deze waarde

Een hoog cholesterol, waarvan non-HDL-cholesterol het deel buiten HDL is, kan volgens Thuisarts komen door ongezond eten: weinig groente, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten, en juist veel suiker en verzadigd vet. Verzadigd vet zit volgens Thuisarts veel in kaas, roomboter, volle melk, vet vlees, vleeswaren en worst.

Non-HDL-cholesterol: veelgestelde vragen

Is 3,9 mmol/l een gezonde grens voor non-HDL-cholesterol?

De grens van 3,9 mmol/l voor een niet-nuchter non-HDL-cholesterol is volgens de Europese consensus van EAS en EFLM een afkapwaarde op basis van een gewenste concentratie: in een Deense bevolkingsstudie lag de helft van de deelnemers op of boven 3,9 mmol/l.

Kan een laag cholesterol door te weinig eten komen?

Ja, een laag cholesterol kan volgens een overzichtsartikel uit 2008 ontstaan door ondervoeding of een slechte opname van vet. Een laag cholesterol is volgens dat artikel over het algemeen ongewoon.

Waarom hoef je niet nuchter te zijn voor non-HDL-cholesterol?

Voor non-HDL-cholesterol hoef je niet nuchter te zijn, omdat de Europese consensus van EAS en EFLM uit 2016 stelt dat nuchter zijn voor een lipidenprofiel niet routinematig nodig is. De Nederlandse CVRM-richtlijn zegt dat non-HDL-cholesterol niet-nuchter kan worden bepaald.

Non-HDL-cholesterol: bronnen

  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  2. NICE guideline NG238, Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification, Recommendations, consulted 2026-10-06. (opgehaald 2026) nice.org.uk
  3. Elmehdawi RR. Hypolipidemia: a word of caution. Libyan J Med 2008;3(2):84-90. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Richtlijn (Erfelijke) dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Differentiaaldiagnose bij hypercholesterolemie, gepubliceerd 2018-04-03, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl
  5. Thuisarts.nl (NHG), Ik heb een hoog cholesterol, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

GLP-1

GLP-1 controle (3 maanden)

De veiligheids- en voortgangscontrole die klinieken na 3 maanden doen: pancreas, lever, nieren, zouten en je metabole voortgang op GLP-1-medicatie.

ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Lipase Kreatinine Triglyceriden eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€109,-
GLP-1

GLP-1 uitgebreide controle

De halfjaarlijkse meting: alles uit de controle plus insuline, ApoB en je voedingsstoffen — juist belangrijk als je al langere tijd veel minder eet.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden HOMA-IR eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€196,-
GLP-1

GLP-1 nulmeting

Je startpunt vóór je eerste injectie: bloedsuiker, cholesterol, pancreas, lever, nieren, schildklier en voedingsstoffen in één meting.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden Bilirubine Direct Bilirubine (indirect) HOMA-IR eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL Cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€214,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad