Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

ASAT waarde en je medicijnen: statines en spierpijn

Als je medicijnen gebruikt, staat ASAT waarschijnlijk op je uitslag om die medicijnen te volgen. ASAT is een enzym uit je lever én je spieren, en dat verklaart waarom het samen met spierklachten wordt genoemd. Op oudere uitslagen heet het SGOT. Een verhoogde waarde betekent niet dat je moet stoppen met je medicijn, en die beslissing is sowieso niet aan jou alleen. Er is nog iets dat weinig mensen weten: als je spiermassa verliest met de jaren, daalt je uitgangswaarde mee, waardoor een normale uitslag minder geruststellend is dan hij lijkt.

Beoordeling door arts inbegrepen

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
12 53 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Man · 1–5 jaar 24–53 u/l
24 53
Man · 6–12 jaar 19–42 u/l
19 42
Man · 13–18 jaar 14–39 u/l
14 39
Man · 19 jaar en ouder 14–43 u/l
14 43
Vrouw · 1–5 jaar 23–49 u/l
23 49
Vrouw · 6–12 jaar 15–46 u/l
15 46
Vrouw · 13–18 jaar 12–33 u/l
12 33
Vrouw · 19 jaar en ouder 13–38 u/l
13 38
12 53 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat deze test meet

De test meet hoeveel ASAT er in je bloed zit, in u/l. Staat er SGOT op je uitslag? Dat is dezelfde bepaling onder de oude naam, die je vooral op wat oudere formulieren tegenkomt.

Het enzym ASAT hoort binnenin je cellen te blijven. Komt het in je bloed terecht, dan zijn er ergens cellen beschadigd geraakt. Zodra er levercellen beschadigd raken, komt het enzym vrij. Het woord "ergens" is hier belangrijk. ASAT komt niet alleen uit je lever, maar ook uit je skeletspieren, je hartspier, je nieren en je rode bloedcellen.

Precies daarom wordt ASAT zo vaak in één adem met spierklachten genoemd. Doen je spieren pijn en is je ASAT verhoogd? Dan komt het enzym mogelijk uit die spieren en niet uit je lever.

Om dat uit elkaar te halen kijkt je huisarts naar de waarden ernaast. ALAT zit veel sterker in je lever geconcentreerd. Is je ASAT hoger dan ALAT, dan wijst dat eerder naar spier. Gamma-GT reageert wel op je galafvoer, maar niet op spierschade. Alkalische fosfatase hoort in datzelfde groepje. En creatinekinase, afgekort CK, komt vrijwel alleen uit spierweefsel.

Heb je spierklachten bij een verhoogde ASAT waarde? Vraag je huisarts dan om CK mee te bepalen. Dat is de bepaling die de vraag beantwoordt. Vraag meteen wanneer ASAT opnieuw gecontroleerd moet worden.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): waarom deze waarde ertoe doet

Gebruik je medicijnen, dan is ASAT vooral een controlewaarde. Je huisarts kijkt ernaar om te zien of een middel je lever belast.

Statines en spierklachten. Cholesterolremmers kunnen spierpijn geven. Bij spierschade stijgt niet alleen CK, maar ook ASAT, omdat dit enzym in spierweefsel zit. Heb je spierpijn en zijn ASAT én CK verhoogd? Bespreek die combinatie dan met je huisarts. Er zijn verschillende statines en verschillende doseringen, en er zijn ook andere oorzaken van spierpijn op latere leeftijd.

Belangrijk: stop niet zelf met je cholesterolremmer. Zo'n middel is voorgeschreven om een reden. Zelf stoppen op grond van één bloedwaarde brengt een risico mee dat je niet kunt overzien. Bel je huisarts en bespreek wat je ziet en wat je voelt.

Andere medicijnen. Sommige medicijnen belasten je lever meteen. Bepaalde medicijnen doen dat pas na weken, ook nadat een kuur al is afgelopen. Denk aan pijnstillers, antibiotica en middelen tegen epilepsie of schimmelinfecties. Kruidenpreparaten en supplementen zonder recept horen er ook bij.

Een verhoogde ASAT waarde heeft dus verschillende oorzaken. Naast medicijnen spelen ongewone lichamelijke inspanning, overmatig alcoholgebruik en leververvetting mee. Kijk ook naar de hoogte. Een licht verhoogde waarde past bij spier, alcohol of medicatie. Een sterk verhoogde waarde, meer dan tien keer de bovengrens, wijst bijna altijd op een acute virale hepatitis. Bij aandoeningen van de lever zoals hepatitis is ALAT meestal het hoogste van de twee.

En dan de leeftijdsnuance. Een deel van je ASAT komt uit spierweefsel. Verlies je spiermassa naarmate je ouder wordt, dan zakt je uitgangswaarde mee. Een uitslag binnen de normale waarde is dan iets minder geruststellend dan hetzelfde getal bij iemand van dertig met veel spiermassa. Er past namelijk meer verandering in voordat het opvalt. Kijk daarom naar je eigen verloop over de jaren.

Worden ASAT en ALAT allebei gecontroleerd, dan vertelt de verhouding tussen die twee meer dan elk getal apart. Vraag je huisarts dus niet alleen naar dit ene cijfer, maar naar het hele leverpanel.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo bereid je je voor

  1. Geen zware training vooraf

    Nodig

    Doe in de 48 uur vóór de afname geen zware training, lange duurinspanning of iets waarvan je buiten adem raakt. Gewoon wandelen mag.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wanneer is meten zinvol?

Gebruik je medicijnen die je lever kunnen belasten, dan bepaalt je huisarts wanneer en hoe vaak je leverwaarden worden gecontroleerd. Vaak gebeurt dat bij het starten van een middel en daarna periodiek.

Er is één voorbereidingspunt dat mensen verrast: doe geen ongewone lichamelijke inspanning in de 48 tot 72 uur voor je bloedafname. Dat hoeft geen sportschool te zijn. Een dag flink tuinieren, een verhuizing, een lange wandeling of klussen in huis kan al genoeg spierbelasting geven om je ASAT waarde op te tillen.

Heb je spierklachten? Meld dat vooraf en vraag of CK meebepaald kan worden. Zonder CK blijft de vraag "komt dit uit mijn spieren of uit mijn lever" onbeantwoord, en dat is nu juist de vraag die je wilt oplossen.

Nuchter zijn hoeft niet voor ASAT zelf, maar staan er ook glucose of cholesterol op je formulier, dan mogelijk wel voor die bepalingen. Vraag dat na bij je huisarts of de prikpost.

Is je uitslag afwijkend? Bespreek het met je huisarts voordat je iets verandert aan je medicijnen. Meestal volgt eerst een herhaling met ALAT en gamma-GT ernaast.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage ASAT waarde geeft geen klachten en er hoeft niets mee te gebeuren. Er bestaat geen ziekte die begint met een te lage ASAT, en er is niets dat je zou moeten aanvullen of verhogen.

Toch is er één ding dat op latere leeftijd de moeite waard is om te begrijpen. Dit enzym komt voor een deel uit spierweefsel. Neemt je spiermassa af met de jaren, iets wat vrijwel iedereen overkomt, dan daalt je uitgangswaarde mee.

Dat heeft een gevolg dat niet iedereen doorheeft. Als je basiswaarde van 22 naar 13 u/l is gezakt door spierverlies, dan is een uitslag van 28 voor jou een flinke stijging, terwijl hij netjes binnen de normaalwaarden valt en dus niet wordt aangemerkt als afwijkend.

Bewaar daarom je oude uitslagen. Je eigen verloop over de jaren zegt meer dan de vraag of je binnen de grenzen zit.

Hoge waarden

Van een verhoogde ASAT waarde merk je zelf niets. De klachten die erbij horen, komen van de oorzaak.

Bij spieroorzaken: spierpijn, stijfheid, zwakte of zware benen. Bij statinegebruik gaat het vaak om symmetrische pijn in de grote spiergroepen, zoals bovenbenen en schouders. Krachtverlies waardoor traplopen of opstaan uit een stoel moeilijker gaat, hoort ook in dit rijtje en is een reden om contact op te nemen.

Bij leveroorzaken: vermoeidheid die niet weggaat met rust, minder trek, misselijkheid, een drukkend gevoel rechtsboven in je buik. Bij duidelijke leverproblemen komen daar geel oogwit of gele huid, donkere urine en lichte ontlasting bij. Dat zijn klachten om binnen een week met je huisarts te bespreken.

Eén situatie is spoedeisend. Heb je hevige spierpijn met gezwollen spieren en is je urine donker, cola-kleurig? Dan kan er op grote schaal spierweefsel afbreken en lopen je nieren gevaar. Bel direct de huisartsenpost of ga naar de spoedeisende hulp. Wacht in dat geval geen bloeduitslag af.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat te doen bij een afwijkende waarde

Man

Bij laag

Normaal AST duidt op gezonde lever- en hartfunctie.

Bij hoog

Verhoogd AST kan wijzen op lever- of hartschade. Overweeg verdere evaluatie.

Vrouw

Bij laag

Normaal AST duidt op gezonde lever- en hartfunctie.

Bij hoog

Verhoogd AST kan wijzen op lever- of hartschade. Overweeg verdere evaluatie.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): leefstijl en deze waarde

Er is hier meer te winnen met goede afspraken dan met leefregels.

Houd een actueel medicijnoverzicht bij. Zet er ook je supplementen, kruidenpreparaten en vrij verkrijgbare pijnstillers op. Neem die lijst een keer per jaar door met je huisarts of apotheker. Veel onverklaarde leverwaardestijgingen staan gewoon op dat lijstje.

Plan je bloedafname op een rustige dag. Niet na een dag stevig tuinieren, klussen of een verhuizing. Ook dat is spierbelasting, en 48 tot 72 uur rust vooraf geeft een schonere uitslag.

Meld spierklachten actief. Wacht niet tot iemand ernaar vraagt. Spierpijn bij een verhoogde ASAT waarde is een concrete aanleiding om CK te laten meebepalen.

Verander niets zelf aan je medicatie. Niet stoppen, niet halveren, niet overslaan omdat een getal je niet bevalt. Bel je huisarts; er zijn vaak alternatieven binnen dezelfde groep.

Blijf in beweging. Behoud van spiermassa is op latere leeftijd waardevol, en dat geldt los van welk getal dan ook. Bouw nieuwe activiteit rustig op, dan blijft het effect op je uitslag beperkt.

Alcohol telt mee. Regelmatig drinken verhoogt zowel je ASAT waarde als gamma-GT.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): veelgestelde vragen

Kan mijn statine mijn ASAT waarde verhogen?

Dat kan, via twee routes. Statines kunnen de lever licht belasten, en ze kunnen spierklachten geven waarbij ASAT meestijgt omdat dit enzym ook in spierweefsel zit. Welke van de twee bij jou speelt, blijkt uit CK en de andere leverwaarden. Bespreek een verhoogde uitslag met je huisarts voordat je iets verandert.

Wat betekent een lage ASAT waarde op mijn leeftijd?

Op zichzelf niets verontrustends. Wel daalt je uitgangswaarde als je spiermassa afneemt, en dat gebeurt bij vrijwel iedereen met de jaren. Daardoor kan een uitslag binnen de normaalwaarden toch een flinke stijging zijn ten opzichte van jouw eigen basislijn. Bewaar je oude uitslagen, dan zie je dat verschil.

Welke medicijnen verhogen de ASAT waarde nog meer?

Naast cholesterolremmers kunnen sommige pijnstillers, bepaalde antibiotica en middelen tegen epilepsie of schimmelinfecties je leverwaarden optillen. Ook kruidenpreparaten en supplementen zonder recept horen erbij. Neem je volledige lijst door met je huisarts of apotheker; dat is vaak waar een onverklaarde stijging vandaan komt.

Moet ik stoppen met mijn cholesterolremmer bij een verhoogde ASAT waarde?

Nee, niet op eigen initiatief. Je medicijn is voorgeschreven om een reden, en zelf stoppen brengt een risico mee dat je op basis van één bloedwaarde niet kunt overzien. Bel je huisarts en bespreek de uitslag samen met je klachten. Er zijn vaak alternatieven of aanpassingen binnen dezelfde groep.

Ik heb spierpijn en een verhoogde ASAT waarde. Is dat de statine?

Dat is een reële mogelijkheid, maar niet de enige. Vraag je huisarts om CK mee te bepalen, want die waarde komt vrijwel alleen uit spierweefsel en maakt het onderscheid. Symmetrische pijn in bovenbenen of schouders en moeite met opstaan of traplopen zijn klachten die je actief moet melden.

Wat betekent SGOT op mijn uitslag?

SGOT is de oude naam voor precies dezelfde bepaling als ASAT. Je komt hem nog tegen op oudere formulieren en op uitslagen uit het buitenland. Zie je zowel SGOT als ASAT staan, dan gaat het niet om twee verschillende tests maar om één waarde onder twee namen.

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart & Metabolisme

GLP-1 uitgebreide controle

De halfjaarlijkse meting: alles uit de controle plus insuline, ApoB en je voedingsstoffen — juist belangrijk als je al langere tijd veel minder eet.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden
€196,-
Hart & Metabolisme

GLP-1 nulmeting

Je startpunt vóór je eerste injectie: bloedsuiker, cholesterol, pancreas, lever, nieren, schildklier en voedingsstoffen in één meting.

Insuline (Nuchter) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) ASAT (Aspartaat-aminotransferase) HDL Cholesterol HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Bilirubine Totaal Apo(B) (Apolipoproteïne B) Vitamine B12 Ferritine Kalium Natrium Glucose (Nuchter) Cholesterol Totaal Albumine Lipase Kreatinine Vitamine D (25-OH) Triglyceriden Bilirubine Direct Bilirubine (indirect)
€214,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

ASAT (Aspartaat-aminotransferase)

€9,-