TSH waarde bij afvallen en medicatie

Deze test meet hoeveel van het hormoon TSH in je bloed zit. Je hypofyse maakt TSH en stuurt daarmee je schildklier aan. Je schildklier maakt vervolgens T4 en T3. Die twee bepalen voor een groot deel je ruststofwisseling.

De koppeling werkt log-lineair. Een kleine daling van vrij T4 tilt TSH juist fors omhoog. Daardoor pikt de test een beginnend probleem vroeg op.

De richting verwart bijna iedereen. Werkt je schildklier te traag, dan trekt je hypofyse harder en gaat het getal omhoog. Maakt je schildklier te veel hormoon, dan valt het signaal weg en zakt het getal. Een hoog getal past dus bij een trage schildklier. Een laag getal past bij een snel werkende schildklier.

Voor een afvaltraject is er nog iets belangrijks. Afvallen zelf verschuift de as ook. Bij een langer energietekort daalt vrij T3 meestal als eerste, terwijl TSH nog normaal kan zijn. Dat is een aanpassing van je lichaam en geen schildklierziekte.

Daarom is een uitgangswaarde vóór de start zo waardevol. Zonder die meting weet je later niet of iets veranderd is of altijd al zo was. Vraag vrij T4 altijd mee in dezelfde buis.

Bij afvallen komt de schildklier bijna altijd ter sprake. Meestal met de vraag of een trage schildklier het gewicht verklaart. Het eerlijke antwoord is: deels, en minder dan je hoopt.

Een onbehandelde trage schildklier geeft meestal enkele kilo's. Een flink deel daarvan is vocht en geen vet. Het verklaart dus geen tientallen kilo's, en behandeling laat het gewicht ook niet vanzelf verdwijnen. Dat wil niet zeggen dat meten zinloos is. Een trage schildklier maakt afvallen wel zwaarder, omdat je energie, je stemming en je herstel eronder lijden.

Er is nog een reden om te meten: leeftijd. De bovengrens van TSH loopt met de jaren op. In groot bevolkingsonderzoek steeg de 97,5e percentiel van 3,56 mE/l bij twintigers. Boven de tachtig lag die op 7,49 mE/l. Naar schatting zeventig procent van de ouderen boven de labgrens viel binnen de eigen leeftijdsspecifieke range. Een licht verhoogde waarde betekent op je zestigste dus iets anders dan op je vijfentwintigste.

Staat je waarde net boven de grens terwijl vrij T4 normaal is? Dan heet dat subklinische hypothyreoïdie. Veel mensen merken er niets van. Vaak gaat het ook niet door. Je arts weegt je leeftijd, je klachten en een herhaalde meting voordat er iets gebeurt.

Er zijn drie momenten waarop meten in een afvaltraject het meeste oplevert.

Het eerste is aan het begin, vóór je start. Die uitgangswaarde is later je enige echte vergelijkingspunt. Zonder die meting weet je niet of een afwijking nieuw is.

Het tweede is na een paar maanden, als je flink bent afgevallen. De as stelt zich dan opnieuw in. Meten in de eerste weken van een streng tekort geeft vooral het tekort weer.

Het derde is bij klachten die niet bij je traject passen. Denk aan vermoeidheid die blijft terwijl je juist beter eet en slaapt. Of aan hartkloppingen, veel zweten en snel afvallen zonder dat je daar iets voor doet.

Het tijdstip telt mee. Prik in de ochtend en bij herhaling rond hetzelfde uur. De waarde zakt namelijk door de dag heen. Nuchter hoeft niet.

Gebruik je schildkliermedicatie en is je dosis net veranderd? Wacht dan 6 tot 8 weken. Eerder meten geeft een getal dat nog beweegt.

Vraag vrij T4 altijd mee. Bij een blijvend verhoogde waarde is anti-TPO de logische vervolgstap. Die laat zien of er een auto-immuunoorzaak meespeelt.